کمبود وزن چیست؟ [ 7 علت کمبود وزن و راه های درمان آن]

کمبود وزن زمانی اتفاق می‌افتد که وزن بدن شما پایین‌تر از سطح طبیعی باشد که برای حفظ سلامت مورد نظر لازم است. در پاسح به سوال کمبود وزن چیست؟ و چرا اتفاق می‌افتد، باید بگویم می‌تواند نتیجه‌ی عوامل متعددی از جمله ژنتیک، بیماری‌های زمینه‌ای، اختلالات خوردن، یا سبک زندگی باشد. اندازه‌گیری رایج برای سنجش میزان وزن و سلامت بدن، شاخص توده‌ی بدن (BMI) است؛ اگر BMI شما پایین‌تر از ۱۸.۵ باشد، در دسته‌ی کمبود وزن قرار می‌گیرید و لازم است که علت آن بررسی شود تا از ایجاد مشکلات جدی جلوگیری شود.

در ادامه با من همراه باشید تا با علل رایج کمبود وزن، راه‌های تشخیص آن و چگونگی درمان به شما توضیحات تکمیلی را ارائه کنم.

کمبود وزن چیست و چرا اهمیت دارد؟

کمبود وزن به وضعیتی گفته می‌شود که وزن شما پایین‌تر از محدوده‌ی سالم برای سن و قد شما باشد. این وضعیت می‌تواند نشان‌دهنده‌ی نواقص تغذیه‌ای یا بیماری‌های قابل توجه باشد و سلامتی را تهدید کند. بدن ممکن است به اندازه‌ی کافی مواد مغذی و انرژی برای انجام فعالیت‌های روزمره نداشته باشد که منجر به علائم و عوارض مختلفی شود.

همچنین ممکن است جای هیچگونه نگرانی برای شما وجود نداشته باشد و صرفا به دلیل ژنتیک شما یا مصرف برخی داروها این اتفاق بیفتد.

علل رایج کمبود وزن چیست؟

کمبود وزن می‌تواند از چندین عامل ناشی شود:

1. ژنتیک و ساختار بدنی طبیعی بدن

2. سبک زندگی و رژیم غذایی نامناسب

3. بیماری‌های مزمن مثل مشکلات گوارشی، سرطان یا بیماری‌های متابولیک

4. اختلالات تغذیه‌ای مانند آنورکسیا نورووزا (یک اختلال جدی روانی-رفتاری است که فرد کالری مصرفی را به شدت محدود می‌کند و می‌تواند به وزن بسیار پایین منجر شود) و بولیمیا (اختلال روانی مربوط به غذاخوردن که در آن فرد حجم زیادی از غذا و مواد غذایی را دریک وعده میخورد و پس از آن احساس شرم و عذاب وجدان می‌کند و سعی دارد غذا را به روش بالاآوردن یا استفاده از داروهای ملین، از بدن خارج کند)

5. استرس، افسردگی یا مشکلات روانی که اشتها را کاهش می‌دهند

6. مشکلات در جذب مواد مغذی یا سوءهاضمه (Dyspepsia)

7. مصرف داروهایی که اشتها را کم می‌کنند (مثل مکمل‌های CLA، گارسینیا کامبوجیا، گلوکومانان، عصاره قهوه سبز، داروهای اورلیستات، سماگلوتاید، لیراگلوتاید و …)

نشانه‌ها و علائم کمبود وزن چیست؟

افراد با کمبود وزن ممکن است علائمی مانند موارد زیر داشته باشند:

• ضعف و خستگی مداوم

• ریزش مو یا نازک شدن موها

• ضعف سیستم ایمنی و ابتلای مکرر به بیماری‌ها

• کاهش حجم عضلات

• بی‌حالی یا افسردگی

• بی‌نظمی یا قطع قاعدگی در زنان

• مشکلات باروری

• کاهش تراکم استخوان و خطر شکستگی

• کم‌خونی یا کمبود مواد مغذی مهم

اگر کاهش وزنتان بدون دلیل واضح و سریع اتفاق بیفتد (مثلا بیش از ۵٪ از وزن بدن در چند ماه اخیر)، باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.

کمبود وزن چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشکان معمولا برای ارزیابی کمبود وزن از روش‌های زیر استفاده می‌کنند:

• اندازه‌گیری قد و وزن برای محاسبه‌ی BMI (نسبت وزن بر حسب کیلوگرم بر قد بر حسب متر به توان 2)

• بررسی برنامه‌ی غذایی، سابقه‌ی بیماری و سبک زندگی

• آزمایش خون برای بررسی کمبودهای احتمالی

• انجام تست‌های دیگر برای تشخیص بیماری‌های زمینه‌ای بنابر صلاحدید پزشک

کمبود وزن چگونه درمان می شود؟

هدف درمان این است که وزن به محدوده‌ی سالم بازگردد و عوامل زمینه‌ای رفع شوند، بنابراین هرکدام از روش‌های زیر ممکن است توسط پزشک برای شما توصیه شود:

تغییرات رژیم غذایی

• اضافه کردن کالری بیشتر با افزودن مواد با سطح بالای ترکیبات مغذی مانند آووکادو، آجیل، ماست پرچرب

• وعده‌های غذایی بیشتر یا میان‌وعده‌های سالم

این تغییرات صرفا باید تحت نظر پزشک متخصص تغذیه انجام گیرد.

راهکارهای دارویی یا روانی

• درمان بیماری‌های زمینه‌ای

• در موارد جدی، تغذیه‌ی کنترل‌شده یا استفاده از مکمل‌های تغذیه‌ای مثل استفاده از پودرهای گین آپ

• مشاوره با روانپزشکان و روان-درمانگرها به منظور بررسی احتلالات روانی مربوط به غذاخوردن مثل بولمیا

سوالات متداول

تجارب بیماران

سارا، ۲۴ ساله: “من همیشه BMI پایین داشتم و فکر می‌کردم مشکلی نیست. اما وقتی مرتب مریض می‌شدم و همیشه خسته و کم انرژی بودم، تصمیم گرفتم به پزشک مراجعه کنم. با کمک متخصص تغذیه و اصلاح برنامه‌ی غذایی، طی چند ماه وزنم به حالت نرمال رسید. البته استفاده از مکمل‌ها نیز بی تاثیر نبود.”

رضا، ۴۸ ساله: “من چندین ماه بود که میل به هیچ غذایی نداشتم، نفخ زیادی داشتم و بوی غذا نیز حالم را بد میکرد. پس از مراجعه به پزشک متوجه شدم وزنم خیلی افت کرده است و تشخیص سوء هاضمه برای من دادند. با مشورت پزشک متخصص و تغییر برنامه غذایی، الان بهترم و انرژی‌ام در طول روز بیشتر است.”

جمع‌ بندی

کمبود وزن اگرچه در نگاه اول شاید نگران‌کننده به نظر نرسد، می‌تواند نشانه‌ی مشکلات جدی سلامت یا منجر به عوارض خطرناک شود. تشخیص زودهنگام، بررسی عوامل زمینه‌ای، داشتن رژیم غذایی مناسب و همکاری با تیم درمانی می‌تواند به بهبود وضعیت کمک کند. البته باید ذکر کنم که خیلی از افراد یا حتی کودکان، به دلایل ژنتیکی، لاغر هستند و جای نگرانی ندارد و عموما با افزایش سن، اشتها و وزنشان طبیعی می‌شود. بنابراین اگر در ماه‌های اخیر متوجه تغییر وزن ناگهانی شدید، سریعا به پزشک متخصص تغذیه مراجعه کنید تا علت آن تشخیص داده شود.

کلینیک جم، حامی سلامتی شما!

منابع

Underweight